Familie 2

Wanneer ik kerkdiensten in de gevangenis houd, begin ik mijn preek vaak met de woorden “lieve zusters”. Ik doe dit naar het voorbeeld van hoe Paulus de vroege christelijke gemeenten toesprak, en om de vrouwelijke gevangenen eraan te herinneren dat wij als christenen deel uitmaken van een geestelijke familie.

Het feit dat we ook deel uitmaken van een geestelijke familie kan een bijzonder sterke troost en steun zijn wanneer je het contact met je eigen familie bent kwijtgeraakt.

En er zijn steeds meer mensen in de westerse wereld voor die dit het geval is.

Onderzoekers spreken zelfs van het verschijnsel “vervreemde families”, waarbij het contact tussen ouders en kinderen of tussen broers en zussen is verbroken, als een stille epidemie.

De Guardian berichtte onlangs (22 januari 2026) in een artikel hierover dat maar liefst één op de vijf Britten een familielid heeft met wie ze geen contact meer hebben. Het kan gaan om abrupte, conflictueuze breuken of om contact dat langzaam verwatert en uiteindelijk helemaal verdwijnt.

Het aantal in Nederland is niet bekend, maar hier, net als in alle landen, is het percentage waarschijnlijk hoger onder gedetineerden dan voor de gemiddelde bevolking. Het is in ieder geval een fenomeen dat vrij vaak in vertrouwelijke gesprekken centraal staat en aanleiding geeft tot veel bezorgdheid, verdriet en reflecties over schuld. En dit geldt of je nu degene bent die zich gedwongen voelde het contact te verbreken, of degene met wie het contact is verbroken.

Het verlies van contact in families waarvan leden van elkaar vervreemd zijn, is niet per se permanent. Daarom zijn er ook gedetineerden die ervaren dat het contact kan worden hervat en soms zelfs dat de relatie met het gezin tijdens hun verblijf in de penitentiaire inrichting wordt versterkt. Maar in de vele gevallen waarin het niet zover komt, speelt de kerkelijke gemeenschap een bijzondere rol, zowel binnen de gevangenismuren als in het leven dat hun daarbuiten te wachten staat.

Justitiepredikant Anne